• 3,496 TL

  • 3,908 TL

  • 142,66 TL

  • 99.639

SU HATLARINDA VANTUZ KULLANIMI

10 Mart 2016 Perşembe 17:10

Sıvı iletim hatlarında, operasyonkoşullarının mümkün olduğunca stabil tutulması gerekmektedir. Dolayısıyla;hatlarda sürekli ölçümler yapılarak sistemin çalışma koşulları kontrol edilmektedir.Sıvı iletim hatlarının içerisinde bulunan havanın kontrollü bir şekilde tahliyeedilmemesi ve gerekli durumlarda hat içerisine hava alınmaması, sisteminçalışmasında büyük problemlere yol açmakta; debi azalması, basınçdalgalanmaları, koç darbeleri, pompaların kuru çalışmaları ve benzeri problemörnekleri, hatlarda ve çalışan ekipmanlarda hasar oluşumuna neden olmaktadır. Öyleki, işletim problemlerinin ve patlakların, önemli bir kısmının kaynağı, borudantransfer edilememiş hava kütlesidir.


Problemlere yol açan havanın kaynağıise birçok kişi için merak konusudur. Hatlara hava girişi engellense bile suyuniçerisinde çözünmüş şekilde %2 hava bulunmaktadır. Sıcaklık ve basınçdeğişimlerinde, çözünmüş halde bulunan hava açığa çıkar. Ayrıca, hattın ilkdoldurulması esnasında boru hattı hava ile doludur. Pompa operasyonu sırasındada türbülanslı akıştan kaynaklı hava muhteviyatı söz konusu olmaktadır. Hattantahliye edilemeyen ve sıkışan hava kütlesi, akış kesitinin daralmasına dolayısıile direnç artışına; enerji kaybına yol açar.

Havanın varlığı kadar yokluğu dasorunlara neden olmaktadır. Hattaki suyun/ürünün boşaltılması, pompalarındurdurulma anı ve ani kapanmaları vakum etkisi yaratır. Oluşan negatif basınç;hatlarda hasara yol açacaktır. Bu durumu engellemek için, boru hatlarına boşalmamiktarı kadar hava alınması gerekmektedir.


Hava tahliyesi ve hava girişinisağlamak için kullanılacak ekipman otomatik vantuzlardır. Vantuzlardanbeklenenler ise

        - Yüksek kapasitedeki havanın tahliyesini sağlamak(a)

        - Operasyon sırasındaki havanın hattan süreklitahliye edilmesi (b)

      Hava girişinisağlamaktır (c).


Vantuz Tipleri

Vantuz tipleri; hava miktarları ve montaj konumlarına göre tahliyeveya hem tahliye hem hava girişini sağlamasına göre belirlenir. Tahliye amaçlı vantuzlar genelde küçük orifise sahip olup, basınçaltında hava tahliyesi amacıyla kullanılır. Bu tip vantuzların, hava emiş veyüksek miktarda tahliye kabiliyetleri yoktur. Dolayısıyla; kapalı devresistemleri dışında tercih edilmezler. İsale hatlarında, şebekelerde tercihedilen vantuzlar tahliye yaptığı gibi emiş de yapabilme özelliğine sahipolmalıdır. Bu amaçla kullanılan vantuz tipleri; tek küreli, çift küreli vedarbesiz dinamik vantuzlardır.

 

Küreli vantuzlar ülkemizde en yaygın olarak kullanılanvantuz tipidir. En büyük problemleri; literatürde dinamik (prematüre) kapanmaolarak adlandırılan, boru hattındaki hava kütlesinin tamamının boşaltılmasındanönce kapanmasıdır. Hava tahliyesi esnasında aerodinamik kanunlara tabi olanflatörün belli bir hava debisinden sonra yerinde tutunması mümkün olamamaktadırve böylece büyük orifisi kapatmaktadır. Kinetik vantuzlar; çift orifisli vantuzların erken kapanmaproblemlerinin önüne geçebilmek üzere tasarlanmışlardır. Bu vantuzlar; aerodinamikkarakteristikler göz önüne alınarak, farklı şekilde dizayn edilmiştir. Havatahliyesinde flatör aşağı doğru bir kuvvet altında kalarak orifisi kapatmasıengellenir ve erken kapanma problemi ortadan kaldırılır.


Kinetik vantuz(Darbesiz dinamik vantuz)

Hem kinetik hem küreli vantuzlarda; çok hızlı hava tahliyesine bağlıiki ayrı problem meydana gelmektedir. Çok hızlı hava tahliyesi yüksek basınçfarkına sebep olacaktır ve buna paralel olarak su kolonu da çok hızlıyaklaşacaktır ve vantuz içerisine girecektir. Hızlı su kolonu orifisin flatörtarafından ani olarak kapatılmasına neden olarak, hat üzerindeki bir izolasyonvanasının ani kapanmasına eşdeğer bir etki yaratmaktadır. Ani kapanmaya bağlıoluşan basınç artışları, birçok durumda boru ve vanaların test basınçlarınıaşmakta ve hasara sebep olmaktadır. En iyi durumlarda bile vantuz altındakicontanın atmasına bağlı kaçaklar görülmektedir. Diğer bir problem ise, vantuziçerisine çok hızla dolan su kütlesinin flatörü bastırarak, kapanmasınıengellemesidir. Bu durumda da vantuz odaları su ile dolmaktadır. Kısacası;vantuzun erken kapanmayıp tüm hava kütlesini tahliye etmesi ve ani kapanmayıp,sistemde hasar oluşmasını sağlaması gerekmektedir. Her iki problemi de ortadankaldıran, kontrollü hava tahliyesini mümkün kılan yeni nesil vantuzlar;darbesiz dinamik vantuzlardır.

 

Darbesiz dinamik vantuzlar (DDV) için çalışmalaryapılmasına, patentler alınmasına ve 80’li yıllarda kullanımı yaygınlaşmasınarağmen ülkemize Melen projesi ile girmiştir. DDV’ler şu anda kullanılanvantuzların sahip olduğu (veya olması gereken) tüm fonksiyonları yerinegetirir. Kütlesel hava tahliyesi (büyük orifisli vantuzlar), hatta birikenhavanın basınç altında tahliyesi (küçük orifis), vakumun engellenmesi için havaemme (büyük orifis) fonksiyonlarına sahip iken, erken kapanma probleminiortadan kaldırır ve hızlı kapanmaya bağlı oluşan darbeleri de engeller. Öz-Kan Makina olarak yüksek dayanımlı HDPE’den mamul flatörleriDDV’lerimiz için kullanmaktayız. Tek hazneli dizayn sayesinde küçük hacim vedüşük ağırlık avantajlarımız arasında yer almaktadır. Ayrıca anma çapına eşitbüyük orifis ölçüsü sayesine yüksek kapasitede hava tahliyesini olanaksağlamaktayız. Vantuzlar için fabrikamızda dayanım testi, sızdırmazlık testi,düşük basınç sızdırmazlık testi, hava tahliyesi ve basınç altında havatahliyesi testlerini yapmaktayız.

 

Vantuzların Boyutlandırılması

Vantuz çaplarının belirlenmesi ise önemli diğer birkriterdir. Uygun vantuz seçilse bile çapı uygun olmayan vantuz görevini yerinegetiremeyecektir ve tahliye edilen hava miktarı yetersiz olacaktır.  Aslında vantuz çapının hesabının yapılmasıoldukça basittir. Boru çapının yarısı ya da en kötüsü yarısının %20 azı uygunvantuz çapını verecektir. Örneğin, 200 mm boru çapı olan bir hat için DN100 yada en kötü şartta DN80 bağlantılı vantuz yeterli olacaktır. 1000 mm boru çapıiçin DN500 bağlantılı vantuz bulmak zor olduğu için 5 adet DN100 ya da 5 adetDN80’lik vantuz kullanılması uygundur.


Vantuzların Konumlandırılması

Vantuz tiplerinin ve ölçülerininbelirlenmesi kadar vantuzların nerelere konulacağı da çok önemlidir.

        - En yüksek noktalara (a)

        - Hatlardaki tepe noktalarına (b)

        - Eğimlerin olduğu hatlara (800 m’de bir) (c)

        - Pompa basma hatlarına (d)

    Hızlı kapanma olasılığı olan (emniyet vanaları gibi)vanalar sonrasına (e)


Basit gibi görünen ve buyüzden genelde ihmal edilen vantuzların kullanımı;  enerji kayıplarının azalması, hatlardakipatlamaların ya da çökmelerin önlenmesi için oldukça önemli ekipmanlardır.Vantuzlarla ilgili daha detaylı bilgi için Öz-Kan Makina ile iletişimegeçebilirsiniz. 


Kaynak: Handan Kaplan – Öz-Kan Makine

İletişim: info@oz-kan.com.tr

 

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNANLAR

KÖŞE YAZARLARI

ÖNE ÇIKANLAR

ANKET

HAVA DURUMU

5 günlük hava durumu